देशातील सर्व नागरिकांना परवडणाऱ्या आणि दर्जेदार आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकारने आयुष्मान भारत जनआरोग्य योजना सुरू केली आहे. ही योजना जगातील सर्वात मोठ्या आरोग्य विमा योजनांपैकी एक मानली जाते. या योजनेअंतर्गत ग्रामीण भागातील गरीब व मध्यमवर्गीय कुटुंबांना दरवर्षी ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचारांची सुविधा दिली जाते.
कोण अर्ज करू शकतात?
खालील घटकांतील कुटुंबांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो:
- अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीतील कुटुंबे
- भीक मागून उपजीविका करणारे किंवा अत्यंत गरीब कुटुंब
- ज्या कुटुंबात १६ ते ५९ वयोगटातील कमावणारी व्यक्ती नाही
- कुटुंबात सक्षम सदस्य नसून दिव्यांग सदस्य असलेली कुटुंबे
- भूमिहीन शेतमजूर आणि असंघटित क्षेत्रात काम करणारे कामगार
- आदिवासी समाजातील कुटुंबे
- बेघर किंवा कच्च्या घरात राहणारे लोक
- हरिजन किंवा सामाजिकदृष्ट्या मागास वर्गातील कुटुंब
- कर्ज फेडण्यासाठी सावकारांकडे मजुरी करणारे कामगार
पात्रता अटी
- घरात दुचाकी, रिक्षा, चारचाकी वाहन किंवा मोटरवर चालणारी मासेमारी बोट नसावी.
- शेतात यांत्रिक शेतीसाठी मोठी उपकरणे नसावीत.
- ५०,००० रुपयांच्या क्रेडिट मर्यादेचे किसान क्रेडिट कार्ड नसावे.
- कुटुंबातील कोणताही सदस्य सरकारी नोकरीत नसावा.
- सरकारद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या बिगर-कृषी उपक्रमांमध्ये कुटुंबातील सदस्य काम करत नसावा.
- कुटुंबाचे मासिक उत्पन्न १०,००० रुपये किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
- घरात फ्रिज किंवा लँडलाईन फोन नसावा.
- कुटुंबाकडे पक्के आणि सुसज्ज घर नसावे.
- कुटुंबाच्या नावावर ५ एकरपेक्षा जास्त शेती जमीन नसावी.
आवश्यक कागदपत्रे
- ओळख व वयाचा पुरावा (आधार कार्ड / पॅन कार्ड)
- संपर्क माहिती (मोबाइल नंबर, पत्ता, ईमेल आयडी)
- जात प्रमाणपत्र
- उत्पन्न प्रमाणपत्र
- कुटुंबाच्या सध्याच्या आर्थिक व सामाजिक स्थितीचा पुरावा
अर्ज कसा करावा?
या योजनेत सहभागी होण्यासाठी स्वतंत्र अर्ज करण्याची आवश्यकता नसते. पात्र कुटुंबांची नोंदणी आधीपासूनच सरकारी डेटाबेसमध्ये असते. मात्र आयुष्मान कार्ड तयार करण्यासाठी खालील पर्याय वापरता येतात:
- अधिकृत संकेतस्थळावर नोंदणी करून:
https://beneficiary.nha.gov.in/ - जवळच्या सरकारी किंवा मान्यताप्राप्त रुग्णालयात
- आरोग्य केंद्र किंवा तहसील कार्यालयात जाऊन देखील कार्डसाठी अर्ज करता येतो.